De Amerikaanse zender ABC, onderdeel van Disney, heeft de Federal Communications Commission (FCC) formeel opgeroepen om af te zien van een vervroegde herziening van de zendlicenties van acht eigen televisiestations. In een verzoekschrift dat donderdag openbaar werd, noemt ABC de procedure “buitengewoon en zonder precedent” en stelt de zender dat de toezichthouder “bestraffend” optreedt om kritische nieuwsberichtgeving over president Donald Trump af te straffen. Volgens ABC gaat het om een intimidatiecampagne die een afschrikkend effect moet hebben op de vrije pers in de Verenigde Staten.
- ABC vraagt de FCC de vervroegde licentieprocedure voor acht stations in te trekken of te verwerpen.
- De zender spreekt van vergelding voor berichtgeving die president Trump onwelgevallig is.
- Meer dan 153.000 publieke reacties werden ingediend, overweldigend ten gunste van ABC.
FCC beval een vervroegde herziening die decennia niet was voorgekomen
De FCC verleent en verlengt zendlicenties voor Amerikaanse omroepen op basis van de vraag of een station in het “publieke belang” opereert. Normaal gesproken lopen die licenties over vaste termijnen en worden ze pas rond de vervaldatum opnieuw beoordeeld. In het geval van ABC liepen de betrokken licenties pas in oktober 2028 af.
Toch beval FCC-voorzitter Brendan Carr, benoemd door Trump, in april een vervroegde herziening. De toezichthouder verwees daarbij naar een onderzoek naar het diversiteits-, gelijkheids- en inclusiebeleid (DEI) van ABC en moederbedrijf Disney, en naar een mogelijk verbod op onrechtmatige discriminatie. Zo’n vervroegde ingreep is volgens ABC hoogst ongebruikelijk: de agentschap zou de maatregel in meer dan vijftig jaar niet hebben toegepast. Disney diende de verlengingsaanvragen in mei in, naar eigen zeggen “onder protest” en als reactie op een “onwettig, willekeurig en ongrondwettelijk bevel”.
Opvallend is de timing: het bevel kwam kort nadat Trump had geëist dat ABC laatavondpresentator Jimmy Kimmel zou ontslaan om een grap. Carr waarschuwde de zender eerder al over een opmerking van Kimmel na de dood van conservatief activist Charlie Kirk, met de woorden “We can do this the easy way or the hard way.”
Waarom de zaak verder reikt dan één zender
ABC betoogt dat de boodschap niet alleen voor de eigen organisatie bedoeld is. “De vergelding tegen ABC is een signaal aan elk mediabedrijf in het land: schik u naar de visie van de regering op wat nieuwsberichtgeving zou moeten zijn, of betaal de prijs”, schrijft het juridische team. “De middelen variëren; het doel niet: een media-industrie die te bang is voor officiële represailles om vrijuit verslag te doen.”
Voor een breder publiek betekent dit dat de zaak wordt gezien als een test voor de grenzen van de persvrijheid onder de bescherming van het Eerste Amendement van de Amerikaanse grondwet.
Voorstanders van persvrijheid waarschuwen dat intrekking van een licentie wegens onwelgevallige uitingen op regelrechte censuur zou neerkomen. ABC stelt dat de FCC “de afgelopen achttien maanden op zoek is geweest naar een voorwendsel” om de licenties in te trekken, maar geen enkele schending heeft gevonden. Volgens de zender voldoen de stations “moeiteloos” aan de wettelijke norm voor verlenging.
De kwestie past in een reeks confrontaties tussen de regering-Trump en de media. Zo spande Trump in december een rechtszaak van 10 miljard dollar (ongeveer 9 miljard euro) aan tegen de BBC en lopen er lasterzaken tegen The New York Times en The Wall Street Journal. Ook naast de licentiezaak opende de FCC een aparte procedure over het ABC-programma “The View”, waarvan de toezichthouder betwist dat het een “bona fide” nieuwsprogramma is. Zelfs binnen Trumps eigen kamp klonk kritiek: senator Ted Cruz vergeleek Carr met een “maffiabaas” om diens dreigementen rond Kimmel.
Wat er nu op het spel staat
ABC heeft een uitgebreid juridisch team opgetuigd, met onder anderen veteraan-procesadvocaat Beth Wilkinson, oud-solicitor general Paul Clement en Disney-topjurist Horacio Gutierrez. De zender voerde bovendien een campagne op de eigen zenders om kijkers op te roepen bezwaar in te dienen bij de FCC. Dat leidde tot meer dan 153.000 reacties. Volgens een analyse waarbij ABC naar eigen zeggen AI-systemen van Anthropic en OpenAI inzette, met menselijke controle op een steekproef, steunt bijna 86 procent van de reacties de verlenging van de licenties en verzet nog eens 10 procent zich tegen de FCC. Ook een tweepartijdige groep voormalige FCC-voorzitters en -functionarissen bekritiseerde het optreden als onderdeel van een “breder patroon”.
Wanneer de FCC een beslissing neemt, heeft voorzitter Carr niet aangegeven. ABC vraagt de toezichthouder de verzoeken tot weigering af te wijzen of de vervroegde procedure als ontijdig en ongegrond te schrappen. Voor het Amerikaanse medialandschap zou de uitkomst richtinggevend kunnen zijn voor de vraag hoever een toezichthouder mag gaan tegen omroepen wier berichtgeving een zittende president onwelgevallig is.
Hoever mag een overheidstoezichthouder gaan tegenover media die kritisch berichten? Deel uw kijk op deze botsing tussen persvrijheid en politieke druk.
