De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) slaat alarm over de digitale weerbaarheid van Nederland. In zijn jaarlijkse overzicht van de cyberdreiging stelt NCTV Marc Kuipers dat overheden, bedrijven en organisaties wel maatregelen nemen, maar niet snel en stevig genoeg om het oplopende tempo van de dreigingen bij te houden. Hackers zetten volgens het rapport steeds vaker AI in om aanvallen sneller, grootschaliger en efficiënter uit te voeren. De NCTV spreekt van een “ernstig risico voor de nationale veiligheid”. Minister David van Weel van Justitie en Veiligheid noemt het rapport “zorgelijk” en roept bedrijven op hun netwerken met de nieuwste technologie te verdedigen.
- Volgens de NCTV groeit de kloof tussen de toenemende cyberdreiging en het achterblijvende vermogen van Nederland om zich te verdedigen.
- Het rapport beschrijft tientallen cyberincidenten wereldwijd sinds augustus 2025, waaronder de datadiefstal bij Odido.
- Criminelen en statelijke actoren gebruiken AI niet alleen meer om aanvallen voor te bereiden, maar ook om ze uit te voeren.
- Kleinere organisaties en bedrijven blijven volgens de NCTV achter bij het versterken van hun beveiliging.
De dreiging groeit sneller dan de verdediging
De NCTV beschrijft een “groeiende onbalans” tussen de dreiging en de weerbaarheid. Die vergroot volgens de coördinator de kans op “maatschappij-ontwrichtende spionage, datadiefstal, sabotage en uitval van digitale processen”.
De vraag is volgens de NCTV niet langer óf Nederland getroffen wordt door een grote ontwrichtende cyberaanval, maar wanneer.
Een belangrijke aanjager is kunstmatige intelligentie. Hackers gebruiken AI al langer bij de voorbereiding van aanvallen, bijvoorbeeld om doelwitten te selecteren en phishingmails op te stellen. Nieuw is dat AI nu ook bij de uitvoering wordt ingezet. “AI kan worden gebruikt om sneller malware te ontwikkelen, waarbij AI de kwaadaardige software schrijft en verfijnt”, aldus de NCTV. Kwaadaardige software kan tijdens een lopende aanval zelfs verbinding maken met een AI-model om instructies te ontvangen of de eigen code te herschrijven. “AI versnelt de cyberdreiging en we moeten nu actie ondernemen”, zegt Kuipers.
Naast landen als Rusland, Iran en Noord-Korea ontwikkelen volgens het rapport steeds meer landen een “offensief cyberprogramma”.
Reeks incidenten laat zien hoe kwetsbaar Nederland is
Het rapport bevat een lange lijst cyberincidenten. In maart drongen Russische staatshackers wereldwijd binnen in WhatsApp- en Signal-accounts van overheidsmedewerkers, waarbij ze ook toegang kregen tot gevoelige informatie van Nederlandse ambtenaren. Ook het hacken van camera’s langs militaire routes door Rusland wordt genoemd.
Een maand na de aanval op de chat-accounts stalen kwaadwillenden bij een cyberaanval op de servers van de gemeente Epe de persoonsgegevens van vrijwel alle inwoners. In dezelfde periode werden bij telecomprovider Odido de gegevens van meer dan 6 miljoen (oud-)klanten buitgemaakt, een van de grootste Nederlandse datadiefstallen ooit. Kuipers valt op dat criminelen gestolen gegevens niet altijd wissen, zelfs niet als bedrijven losgeld betalen en dat was beloofd.
Het rapport werd geschreven vóór de cyberaanval op Ahold Delhaize van vorige maand. Die kostte het supermarktconcern 200 tot 250 miljoen euro aan omzet, leidde tot lege schappen en maakte websites en apps dagenlang onbereikbaar. Dochterbedrijf Delhaize werd begin deze week opnieuw getroffen door een hack.
Ergernis over ontbrekende basismaatregelen
De NCTV verbergt zijn ergernis over de “tekortschietende weerbaarheid” van een deel van de Nederlandse organisaties niet. “Ondanks jarenlange waarschuwingen en concrete cyberincidenten heeft een deel de basismaatregelen niet op orde”, stelt Kuipers. Ook worden ontdekte lekken nog altijd te laat gedicht, “ondanks preventieve waarschuwingen”.
Vooral kleinere organisaties en bedrijven hebben moeite hun beveiliging te verbeteren. “Dat is nauwelijks verrassend”, schrijft de NCTV. Zij krijgen minder steun van de overheid dan grote bedrijven die vitale diensten leveren, waardoor volgens de coördinator een “hardnekkig beveiligingsgat” blijft bestaan.
Overheid moet kleinere bedrijven meer helpen
De NCTV vindt dat de overheid meer moet doen om kleinere bedrijven te helpen hun digitale verdediging op orde te brengen. Daarnaast kan het gebruik van AI voor de verdediging tegen cyberaanvallen “zelfs noodzakelijk worden” naarmate aanvallen sneller verlopen.
Minister Van Weel denkt dat effectieve bescherming nog altijd mogelijk is. “Ik denk het wel”, zei hij na afloop van de ministerraad tegen persbureau ANP. “Want AI helpt ons ook om die kwetsbaarheden vanuit verdedigend perspectief te vinden.” Hij voegde eraan toe: “Sommigen zeggen dat er een cyberversie van 9/11 moet komen om ons allemaal wakker te maken. Ik hoop het niet.”
“Sommigen zeggen dat er een cyberversie van 9/11 moet komen om ons allemaal wakker te maken. Ik hoop het niet”, aldus minister Van Weel.
Het rapport verscheen op dezelfde dag dat het kabinet zijn plannen presenteerde om de industriële capaciteit voor onderdelen van AI-systemen uit te breiden, onder meer bij chipmaker ASML en bedrijven in de regio Eindhoven die AI-robots ontwikkelen. Het kabinet wil dat de Europese Unie op cruciale gebieden voldoende eigen AI-capaciteit opbouwt, in samenwerking met Europese landen en vertrouwde partners als Singapore, Zuid-Korea, Japan en Canada. Samenwerking met de Verenigde Staten en China blijft volgens het kabinet onvermijdelijk.































