Vrouwen die vóór hun 40e in de overgang komen, hebben een duidelijk hoger risico om hoge bloeddruk te ontwikkelen dan vrouwen bij wie de menopauze pas na hun 45e begint. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek onder meer dan 107.000 vrouwen, gepubliceerd in het vakblad Menopause. Het risico bleek het grootst bij vrouwen die al tussen hun 25e en 35e in de overgang raakten. De bevindingen komen voort uit gegevens van de UK Biobank, een grootschalig Brits gezondheidsonderzoek, en versterken het beeld dat het tijdstip van de menopauze samenhangt met de gezondheid van hart en bloedvaten op de lange termijn.
- Van de 107.836 gevolgde vrouwen kreeg 17,2 procent (18.508 vrouwen) de diagnose hoge bloeddruk.
- Bij een vervroegde menopauze (vóór 40 jaar) lag het risico na correctie 12,3 procent hoger dan bij een menopauze na 45 jaar.
- Het verband betreft een statistische samenhang; het onderzoek bewijst geen oorzaak en gevolg.
De onderzoekers volgden 107.836 postmenopauzale vrouwen die tussen 2006 en 2010 werden ingeschreven in de UK Biobank, gedurende een mediane periode van bijna vijftien jaar tot eind 2023. De vrouwen werden ingedeeld naar de leeftijd waarop ze in de overgang kwamen: normaal (na 45 jaar), vroeg (40 tot 45 jaar) en vervroegd (vóór 40 jaar). Ook keken de onderzoekers naar het type overgang, natuurlijk of chirurgisch, en hielden ze nieuwe diagnoses van hoge bloeddruk bij.
Het risico stijgt naarmate de overgang eerder begint
Over de hele onderzoeksperiode kreeg 17,2 procent van de vrouwen hoge bloeddruk. Het aandeel liep gestaag op naarmate de menopauze op jongere leeftijd viel: 16,6 procent bij een normale leeftijd, 18,8 procent bij een vroege overgang en 22,6 procent bij een vervroegde overgang.
Ook na correctie voor meer dan vijftig variabelen – waaronder gewicht, leefstijl, familiegeschiedenis en laboratoriumwaarden – bleef er een verhoogd risico van 12,3 procent over voor vrouwen met een vervroegde menopauze. Een aanvullende analyse waarin de leeftijd bij de overgang als een doorlopende schaal werd bekeken, wees uit dat het risico niet piekt bij de gebruikelijke grens van 40 jaar, maar tussen de 25 en 35 jaar.
Dat suggereert dat het verhoogde risico op hart- en vaatziekten zich mogelijk concentreert bij een nóg jongere groep vrouwen dan tot nu toe werd aangenomen.
Waarom de timing van de overgang ertoe doet
Tijdens de overgang veranderen de hormoonspiegels, en die verschuivingen zijn van invloed op het algehele ziekterisico van een vrouw. Een vroege menopauze werd eerder al in verband gebracht met meer gevallen van coronaire hartziekte en beroerte. Het bewijs voor een rechtstreeks verband met hoge bloeddruk was echter wisselend: sommige eerdere overzichtsstudies vonden een samenhang, andere niet.
Een belangrijk struikelblok is het onderscheiden van de directe hormonale effecten van de menopauze en de indirecte effecten van bijvoorbeeld gewichtstoename en veranderingen in de stofwisseling die vaak met de overgang gepaard gaan. Opvallend is dat een chirurgische menopauze in eerste instantie samenhing met meer hoge bloeddruk, maar dat dit verband verdween zodra andere risicofactoren werden meegewogen.
Wat dit voor de zorg zou kunnen betekenen
De auteurs bevelen aan dat artsen de leeftijd bij de overgang gaan behandelen als een aparte risicofactor voor hart- en vaatziekten, vooral bij vrouwen die vóór hun 40e in de menopauze komen. Voor deze groep zou dat in de praktijk kunnen betekenen dat hoge bloeddruk eerder wordt opgespoord en behandeld, naast persoonlijk advies over hormoontherapie.
“De resultaten van dit onderzoek benadrukken de mogelijke nadelige langetermijngevolgen van een vervroegde menopauze, en in het bijzonder de noodzaak om regelmatig te screenen op risicofactoren voor hart- en vaatziekten zoals hoge bloeddruk”, zegt dr. Stephanie Faubion, medisch directeur van The Menopause Society. “Het gebruik van hormoontherapie wordt bij vrouwen met een vervroegde menopauze doorgaans aanbevolen, ten minste tot de natuurlijke leeftijd van de overgang, tenzij er contra-indicaties zijn.”
Herken je de aandacht voor gezondheid rond de overgang, of vind je dat dit onderwerp te weinig aan bod komt bij de huisarts? Deel je ervaring hieronder.
