Voedingswetenschappers waarschuwen voor ‘dark nutrition’, een manier van denken over eten en gezondheid waarbij mensen gangbaar voedingsadvies wantrouwen en zelf gaan experimenteren met onconventionele eetgewoonten. Dat schrijven zij in een stuk dat oorspronkelijk verscheen op The Conversation en werd overgenomen door Medical Xpress. Volgens de auteurs worden de gevaren van deze denkwijze grotendeels genegeerd. Het gaat dan om voedselvergiftiging en infecties door rauw vlees, tekorten aan vitamines en mineralen en giftige hoeveelheden door overmatig gebruik van supplementen. De sociale media spelen een rol: de influencercultuur draagt volgens hen flink bij aan de verspreiding van dark nutrition.
- ‘Dark nutrition’ is geen specifiek dieet, maar een denkwijze die gangbare autoriteiten op het gebied van voeding en gezondheid wantrouwt.
- Aanhangers mijden onder meer zaadoliën en groenten, drinken ongepasteuriseerde melk en nemen ongewoon hoge doses supplementen.
- De auteurs wijzen op risico’s als voedselvergiftiging, vitaminetekorten en vergiftiging door te veel supplementen.
- Volgens hen blijven overheidsrichtlijnen de basis van een gezond eetpatroon.
YouTubers eten het hart van een aangereden wasbeer
Hoe ver dark nutrition kan gaan, illustreren de auteurs met een YouTube-video van twee liefhebbers van rauw voedsel. ‘Ik ben Pi en dit is Leo, en vandaag gaan we rauw verkeersslachtoffer eten’, zo opent de video, waarin het duo het hart van een overreden wasbeer eet.
Een andere video van de twee draagt de titel ‘The Elite Know Raw Food is Safe & Healthy and Vilify it to Keep You a Weak Slave’. Volgens de auteurs vat die titel de kern van dark nutrition goed samen: de elite zou weten dat rauw voedsel veilig en gezond is, maar het zwartmaken om mensen zwak te houden.
Een artikel in The New York Times Magazine beschrijft dark nutrition als een denkstijl en niet als een dieet. Aanhangers zijn volgens dat artikel tot de conclusie gekomen dat de gebruikelijke bronnen van gezag, zoals artsen, volksgezondheidsfunctionarissen, bestuurders van voedingsbedrijven en farmaceutische concerns, niet te vertrouwen zijn.
Zorgen over gifstoffen en onopgeloste klachten drijven mensen tot zelfexperiment
Wie deze denkwijze volgt, ruilt het gangbare advies vaak in voor ongebruikelijke gewoonten. Denk aan het vermijden van zaadoliën, het drinken van ongepasteuriseerde melk, veel suiker eten, groenten laten staan, ongewoon hoge doses supplementen slikken en dus zelfs rauwe verkeersslachtoffers eten.
Die keuzes komen volgens de auteurs vaak voort uit zorgen over pesticiden, gifstoffen en vervuilende stoffen in voedsel. Ze kunnen ook ontstaan wanneer iemand een kwaal heeft die de arts niet kan verhelpen. Zo iemand neemt het heft in eigen hand en verandert het enige waarover hij volledige controle heeft: zijn eetpatroon.
De meeste mensen zijn tevreden met het officiële voedingsadvies, stellen de auteurs, maar anderen zoeken specifiekere antwoorden. Zij experimenteren op zichzelf om hun gezondheid te verbeteren of een aandoening te behandelen, ook als er geen wetenschappelijk bewijs is voor hun keuzes.
Het ei als voorbeeld van wisselend voedingsadvies
Een deel van het probleem ligt volgens de auteurs bij de informatie die mensen bereikt. Veel mensen halen hun kennis over voeding uit het nieuws, sociale media en van familie en vrienden. Wat daar wordt gemeld, komt niet altijd overeen met wat wetenschappelijke studies laten zien. Journalisten en influencers zijn niet altijd opgeleid om complexe onderzoeksartikelen te begrijpen, en onderzoekers zijn soms slecht in het uitleggen van hun bevindingen. Ook zorgverleners en de overheid zitten er volgens de auteurs af en toe naast.
Het ei is daar een goed voorbeeld van. In 1957 lanceerde de British Egg Marketing Board de campagne ‘Go to work on an egg’. In 1968 adviseerde de American Heart Association mensen met een hoog risico op hartziekten om niet meer dan drie eieren per week te eten. Dat advies was deels gebaseerd op dierproeven die cholesterol in het bloed in verband brachten met coronaire hartziekte. Het verband tussen eieren eten en hartziekten bleek later veel ingewikkelder. In de jaren negentig kwam het ei weer in de gratie, en inmiddels geldt het algemeen als een gezonde en betaalbare bron van eiwitten, vitamines en mineralen.
Margarine, rode wijn, koffie, kokosolie, rood vlees, aardappelen en chocolade maakten een vergelijkbare achtbaanrit door: het ene moment gezond, het volgende niet.
Voedingswetenschap is jong en lastig te bedrijven
Volgens de auteurs is voedingswetenschap rommelig en een relatief jonge discipline. Veel van wat bekend is, werd pas in de afgelopen eeuw ontdekt, en er staan nog veel vragen open. Dat er bij de zoektocht naar antwoorden fouten worden gemaakt, hoort bij de wetenschap.
Het is bovendien erg moeilijk om iemands voeding en alle andere factoren die de gezondheid beïnvloeden te controleren. Onderzoekers zijn vooral afhankelijk van wat mensen zelf rapporteren over hun eten en hun ziekten. Zulk onderzoek kan een verband tussen voeding en gezondheid laten zien, maar kan niet aantonen dat voeding ziekte veroorzaakt of voorkomt. Daardoor geldt het bewijs als breed, tegenstrijdig en verwarrend.
De auteurs stellen dat we in een post-truth-tijdperk leven, waarin wetenschappelijk bewijs minder zwaar weegt dan iemands overtuigingen of meningen.
Auteurs: ook alternatieve diëten moeten op bewijs worden beoordeeld
De auteurs erkennen dat het lastig kan zijn om te weten wat je moet eten. Toch blijven overheidsrichtlijnen over voeding volgens hen de ruggengraat van een gezond eetpatroon, en die richtlijnen veranderen mee naarmate er nieuw bewijs bijkomt.
Vraagtekens zetten bij conventioneel advies is redelijk, schrijven de auteurs, maar ook alternatieve diëten moeten worden beoordeeld op de kwaliteit van het bewijs.































