Nu ook Nederland en Vlaanderen steeds vaker te maken krijgen met langdurige hitte en officiële waarschuwingen, komt er een minder bekend gezondheidsrisico bij: hoge temperaturen kunnen lichamelijke pijn verergeren. Dat blijkt uit onderzoek dat gegevens analyseerde van een grootschalige, nationaal representatieve enquête van analysebureau Gallup, met dagelijkse pijnmetingen bij meer dan 2 miljoen inwoners van de Verenigde Staten. Naarmate de temperatuur steeg, nam ook de kans toe dat mensen een vorm van algemene lichamelijke pijn rapporteerden. De grootste stijging deed zich voor op zeer warme dagen, rond de 32°C of hoger.
- Bij hogere temperaturen rapporteren mensen vaker lichamelijke pijn.
- De grootste toename gebeurt op dagen van ongeveer 32°C of meer.
- Volwassenen van middelbare leeftijd en mensen met een lagere sociaaleconomische achtergrond zijn het kwetsbaarst.
- In de VS kost hitte via meer pijn naar schatting zo’n 2 miljard dollar per jaar.
Waarom warmte zwaarder aan pijn tilt
Wetenschappers wijzen op verschillende mogelijke verklaringen. Sommige oorzaken werken rechtstreeks in op pijn, zoals uitdroging door de hitte, ontstekingsprocessen en veranderingen in de bloeddruk. Die kunnen bestaande pijn verergeren.
Andere factoren werken indirect. Warm weer kan stress verhogen, de slaap verstoren, het welzijn aantasten en verhinderen dat mensen hun gewone dagelijkse activiteiten uitvoeren, zoals bewegen. Van al die factoren is bekend dat ze de pijnervaring versterken.
Slaap is daarbij een treffend voorbeeld. Slecht slapen maakt mensen gevoeliger voor pijn, terwijl pijn zelf het moeilijker maakt om te slapen. Tijdens hittegolven lukt het velen niet om goed te slapen, wat een vicieuze cirkel op gang brengt: slechte slaap verhoogt de pijn en pijn verstoort de slaap verder. Op termijn kan die cirkel het welzijn en de levenskwaliteit aantasten.
Pijn eist de aandacht van de hersenen op
De gevolgen van pijn reiken verder dan lichamelijk ongemak. Pijn concurreert om de aandacht van onze hersenen. Wanneer het lichaam pijn doet, gaat de aandacht naar het omgaan met die pijn, waardoor er minder ruimte overblijft voor concentratie, geheugen en besluitvorming. Dat kan de prestaties op het werk, het leren op school en zelfs alledaagse beslissingen beïnvloeden.
Belangrijk is het onderscheid tussen gerichte en algemene warmte. In sommige situaties kan warmte juist verlichtend werken, bijvoorbeeld een warmtekussen tegen lagerugpijn na een lange dag op de been. Maar dat is iets anders dan langdurige blootstelling aan hoge temperaturen die het hele lichaam treffen. Die laatste zet meerdere fysiologische systemen onder druk en kan pijn eerder verergeren dan verlichten.
Een verborgen prijs voor de economie
De gevolgen zijn niet alleen persoonlijk, maar ook economisch. De onderzoekers schatten dat warmere temperaturen de Amerikaanse economie nu al zo’n 2 miljard dollar (ongeveer 1,8 miljard euro) per jaar kosten door hogere pijnniveaus. Als de temperaturen blijven stijgen en er niets wordt ondernomen om mensen te helpen zich aan te passen aan extreme hitte, zouden die kosten tegen 2050 kunnen oplopen tot meer dan 9 miljard dollar per jaar.
Lichamelijke pijn verdient daarmee erkenning als nog een verborgen gezondheidsgevolg van extreme hitte.
Voor lezers in onze streken is dat geen ver-van-mijn-bedshow. De onderzoekers wijzen erop dat de steeds frequentere en intensere hittegolven van de recente Britse zomers vergelijkbare verliezen aan zorgkosten, productiviteit en levenskwaliteit met zich mee kunnen brengen als warme zomers de nieuwe norm worden.
Wat je zelf kunt doen
Het goede nieuws is dat er praktische stappen bestaan om de effecten te beperken. Goed gehydrateerd blijven, zware inspanning tijdens de heetste uren van de dag vermijden, koele binnenruimtes opzoeken en activiteiten buiten plannen in de ochtend of avond helpen allemaal om hittegerelateerde pijn en ongemak te verminderen.
Herken je zelf meer pijnklachten tijdens hete dagen? Deel je ervaring en je tips om de hitte draaglijk te houden.
