Brazilië raakt in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van oktober steeds verder verwikkeld in diplomatieke conflicten. Terwijl de linkse president Luiz Inácio Lula da Silva al langer botst met de Argentijnse leider Javier Milei, komt daar nu een nieuwe aanvaring met de Verenigde Staten bij. De regering van president Donald Trump heeft het visum ingetrokken van de Braziliaanse ambassadeur in Washington, Maria Luiza Ribeiro Viotti. Volgens bronnen bij het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken is de maatregel een vergelding voor het uitblijven van de Braziliaanse goedkeuring van Trumps eigen ambassadeurskandidaat.
- De VS trokken dinsdag het visum in van de Braziliaanse ambassadeur Maria Luiza Ribeiro Viotti.
- De maatregel is volgens Washington omkeerbaar zodra Brazilië Trumps ambassadeurskandidaat Daniel Perez goedkeurt.
- Brazilië noemt de stap een “opzettelijke escalatie van vijandige maatregelen”.
- De spanningen spelen kort voor de Braziliaanse presidentsverkiezingen in oktober.
Ambassadeur mag blijven, maar zonder visum
Volgens een anonieme functionaris van het State Department gaat het nadrukkelijk niet om een uitzetting. “De actie is dat het visum van een hoge diplomaat hier is ingetrokken of geannuleerd. Dat is niet hetzelfde als iemand het land uit schoppen”, aldus de functionaris. Ribeiro Viotti wordt niet tot persona non grata verklaard en kan in de VS blijven, zij het zonder geldig visum.
Washington koppelt de maatregel expliciet aan een tegenprestatie: zodra Brazilië instemt met Trumps kandidaat, krijgt de ambassadeur haar visum terug. “Het betekent dat ze hier zijn maar zonder visum, en dat hun visum wordt hersteld zodra de balans wordt hersteld door akkoord te gaan met onze gekozen ambassadeurskandidaat”, zei de functionaris.
Waarom de goedkeuring vastzit
Trump nominatie begin juni Daniel Perez, een prominente Republikeinse afgevaardigde uit Florida en bondgenoot van minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, als ambassadeur in Brasília. Voordat een buitenlandse ambassadeur zijn post kan opnemen, moet het gastland formeel instemmen met de benoeming — een standaardprocedure in de diplomatie die bekendstaat als het agrément. Bovendien moet de Amerikaanse Senaat Perez nog bevestigen.
Volgens bronnen binnen de Braziliaanse regering nomineerde Trump Perez publiekelijk voordat hij Brazilië had geraadpleegd, wat in Brasília als een schending van het protocol werd gezien. Brazilië wil de benoeming eerst onderzoeken voordat het groen licht geeft. Voor de Amerikaanse regering betekent dit dat haar diplomaten volgens de functionaris werden belemmerd in “routinematig, gebruikelijk werk”, reden om “wederkerige actie” te ondernemen.
Brazilië spreekt van ideologische escalatie
Brasília reageerde scherp. “De beslissing van vandaag is geen op zichzelf staand incident. Het maakt deel uit van een opzettelijke escalatie van vijandige maatregelen tegen Brazilië, ingegeven door ideologische redenen”, liet het kantoor van president Lula weten.
De aanvaring komt niet uit de lucht vallen. Vorige maand weigerde Brazilië visa voor twee Amerikaanse functionarissen die de Braziliaanse verkiezingsautoriteiten wilden bezoeken; volgens Brasília bestond het risico dat het bezoek zou worden gebruikt om het kiessysteem te ondermijnen. Washington bestreed dat en sprak van een “grondeloze leugen”.
De ruzie speelt zich af tegen de achtergrond van de Braziliaanse presidentsverkiezingen van oktober, waarin Lula het opneemt tegen de rechtse kandidaat Flávio Bolsonaro.
Een bredere rechtse tegenstroom in Latijns-Amerika
Trump geldt als een bondgenoot van de familie Bolsonaro. Jair Bolsonaro, de oud-president die “de Trump van de tropen” werd genoemd, werd door de kiesautoriteiten uitgesloten van verkiezingen en later veroordeeld wegens een couppoging na zijn nederlaag in 2022; hij zit een straf van 27 jaar uit in huisarrest. Zijn zoon Flávio staat nu op het stembiljet.
Ook in de regio staat Lula onder druk. Brazilië kondigde aan zijn diplomatieke aanwezigheid in Argentinië terug te schroeven nadat president Milei Lula sinds afgelopen zondag drie keer “een dief” had genoemd. De in juli teruggeroepen Braziliaanse ambassadeur keert daardoor niet terug naar Argentinië zolang Milei doorgaat met zijn aanvallen — volgens persbureau AP een stap zonder precedent in de recente geschiedenis van beide landen. Lula blijft daarmee, als grootste land met een linkse leider, een uitgesproken tegengeluid in een regio die naar rechts opschuift.
Ziet u de druk op Lula vanuit Washington en Buenos Aires als buitenlandse inmenging in de Braziliaanse verkiezingen, of als normaal diplomatiek getouwtrek? Deel uw kijk hieronder.
