De Europese Centrale Bank (ECB) komt onder druk te staan om in december de rente opnieuw te verhogen. De inflatie in de eurozone steeg in oktober naar 4,0 procent, tegen 3,8 procent in september. Dat blijkt uit een eerste snelle raming die het Europese statistiekbureau Eurostat woensdag publiceerde. Het is het hoogste inflatiecijfer in ruim drie jaar. Belangrijkste drijfveer zijn de energieprijzen, die op jaarbasis met 20,8 procent stegen. Door Reuters geraadpleegde economen hadden het cijfer van 4,0 procent voorspeld. Op financiële markten werd na de publicatie een kans van meer dan 72 procent ingeschat dat de ECB in december de rente verhoogt.
- De inflatie in de eurozone steeg in oktober naar 4,0 procent, van 3,8 procent in september.
- Energie werd op jaarbasis 20,8 procent duurder, tegen 18,9 procent een maand eerder.
- De kerninflatie, zonder energie en voedsel, bleef stabiel op 2,5 procent.
- De depositorente van de ECB staat op 2,5 procent; markten zien een kans van ruim 72 procent op een verhoging in december.
Bundesbank-chef noemt renteverhoging in december zeer waarschijnlijk nodig
Vorige week liet de ECB de rente nog ongemoeid. De depositorente, belangrijk voor banken en spaarders, staat op 2,5 procent. Eerder dit jaar verhoogde de centrale bank de rente al in juni en september, de laatste keer met 0,25 procentpunt, als reactie op de prijsstijgingen door de oorlog rond Iran. Een stap in december zou de derde verhoging van dit jaar zijn.
Leden van de ECB-raad, onder wie de invloedrijke presidenten van de centrale banken van Duitsland en Italië, hebben al laten doorschemeren dat een nieuwe stap in december waarschijnlijk is. Bundesbank-president Joachim Nagel was dinsdagavond tijdens een toespraak in Berlijn duidelijk.
“Een renteverhoging in december is vanuit het huidige perspectief zeer waarschijnlijk noodzakelijk”, zei Bundesbank-president Joachim Nagel.
Volgens Nagel zag de ECB-raad vorige week af van een renteverhoging omdat er nog weinig tekenen zijn van zogenoemde tweederonde-effecten, zoals sterk stijgende looneisen. Wel is het inflatievooruitzicht recent verslechterd, aldus Nagel, vooral door de energieprijzen die door de conflicten in het Midden-Oosten zijn gestegen.
Nicola Nobile van Oxford Economics zei tegen Reuters dat de nieuwe cijfers de argumenten voor een renteverhoging in december verder versterken, ondanks het ontbreken van tweederonde-effecten. “De centrale bank vreest dat hoe langer de energieschok duurt, hoe groter het risico dat bredere inflatiedruk zich vastzet”, aldus Nobile. Financiële markten rekenen over het komende jaar op twee tot drie verhogingen van de depositorente, al schuiven die verwachtingen geregeld mee met de olieprijs.
Energie stuwt prijzen, kerninflatie blijft stabiel
Een inflatie met een vier voor de komma was er voor het laatst in september 2023, toen de inflatie op 4,3 procent stond. Destijds werden vooral levensmiddelen fors duurder; nu is energie de grootste prijsopdrijver. De eurozone importeert het overgrote deel van haar energie, waardoor de hogere kosten doorwerken in de winkelprijzen.
De prijzen van diensten, het grootste onderdeel van het consumentenmandje, stegen met 3,3 procent, tegen 3,2 procent in september. Niet-energetische industriële goederen werden 1,2 procent duurder. Voedingsmiddelen, alcohol en tabak stegen samen met 1,6 procent. Ten opzichte van september stegen de prijzen in de eurozone met 0,4 procent.
De kerninflatie, waarbij de schommelende prijzen van energie en voedsel buiten beschouwing blijven, bleef op 2,5 procent, in lijn met de verwachtingen. Juist op die onderliggende inflatie let de ECB nauwlettend: de centrale bank wil voorkomen dat de olieprijsschok leidt tot een spiraal van stijgende lonen en prijzen.
Een punt van zorg is wel dat de prijzen van onbewerkte voeding met 4,6 procent op jaarbasis stegen. Die categorie is maar een klein deel van het mandje, maar bevat producten die huishoudens het vaakst kopen. Volgens economen kunnen snelle prijsveranderingen daar een onevenredig groot effect hebben op de inflatieverwachtingen. Ook wijzen economen op de lage gasvoorraden, die een aanzienlijk risico vormen op verder stijgende stookkosten. Dat zou vooral in januari zichtbaar kunnen worden, wanneer prijzen van bepaalde goederen traditioneel worden aangepast.
Litouwen het hoogst, Malta het laagst
In alle 21 landen van de eurozone ligt de inflatie boven de ECB-doelstelling van 2 procent. Litouwen kampt met de hoogste inflatie: 6,1 procent. Malta noteerde met 2,3 procent het laagste cijfer. In Duitsland, de grootste economie van Europa, bedroeg de inflatie in oktober 2,8 procent, mede door een kortingsregeling op brandstof aan de pomp.
Inflatie blijft voorlopig hoog
De ECB verwacht dat de inflatie het grootste deel van de eerste helft van 2027 boven de 4 procent blijft.
Daarna zou de inflatie snel dalen naar niveaus net boven 2 procent, wanneer de hoge cijfers uit dezelfde periode een jaar eerder uit de vergelijking vallen. Stephanie Schoenwald van de Duitse staatsbank KfW verwacht ook dat inflatiecijfers rond de 4 procent de komende maanden aanhouden, gezien het onopgeloste conflict met Iran. Pas in het tweede kwartaal van 2027 rekent zij op een merkbare afzwakking van de prijsstijgingen.
Robert Mertens van Validus Risk Management wijst op een complicatie: de onrust op de Franse obligatiemarkt. “De aanhoudende turbulentie op de Franse obligatiemarkt legt beperkingen op aan het beleid van de ECB en aan haar vermogen om de inflatie te beheersen”, zei hij. Als de politieke instabiliteit in Frankrijk afneemt, zou de ECB volgens hem een agressiever pad van renteverhogingen kunnen kiezen.
Elders verkrapten ook andere centrale banken hun beleid. De centrale bank van Zweden deed dat woensdag en hintte op verdere verhogingen. Van de Bank of England, die donderdag vergadert, wordt verwacht dat zij de rente verhoogt naar 4,00 procent. De euro won woensdag 0,6 procent ten opzichte van de dollar, die breed verzwakte na de overwinning van de Democraten bij de Amerikaanse Congresverkiezingen. Eurostat publiceert op 18 november de definitieve inflatiecijfers voor oktober, dan ook met gegevens voor de hele Europese Unie.































