De blokkade van de Straat van Hormuz houdt de wereldwijde olie- en goederenprijzen in de greep. In die context kondigde de Amerikaanse president Donald Trump laat zaterdag aan dat hij een nieuwe geplande aanval op Iran opnieuw uitstelt, in afwachting van hernieuwd overleg om de oorlog te beeëindigen en het vastgelopen scheepvaartverkeer door de strategisch cruciale zeestraat weer op gang te brengen. Een echte doorbraak over de doorvaart bleef zondag echter uit.
- Trump zegt de aanval af te blazen omdat de “contouren van een deal” zouden zijn bereikt.
- Volgens het Iraanse persbureau Fars zaten zondagmiddag talrijke schepen vast in het noordelijke deel van de Straat van Hormuz.
- Iran noemt Trumps aankondiging “psychologische oorlogvoering” en zegt “noch verrast, noch passief” te zijn.
Straat van Hormuz blijft potdicht voor de scheepvaart
Het aan de Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) gelieerde persbureau Fars meldde dat zondagmiddag talrijke schepen vastzaten in het noordelijke vaargeul van de zeestraat, in Iraanse wateren. Ze zouden alleen mogen passeren als de Iraanse strijdkrachten daar toestemming voor geven. Volgens de Iraanse autoriteiten geldt hetzelfde voor de zuidelijke doorvaart, die door de territoriale wateren van Oman loopt. De IRGC bleef schepen die die route langs de Omaanse kust probeerden te gebruiken, treffen of terugsturen.
Door de Straat van Hormuz loopt een groot deel van het wereldwijde olietransport. Elke onderbreking van dat verkeer werkt door in de energiemarkten, wat verklaart waarom de olie- en basisgoederenprijzen tijdens dit vijf maanden durende conflict fors zijn gestegen.
Trump stelt einde aan nucleaire dreiging als voorwaarde
In een bericht op sociale media schreef Trump dat de mogelijke overeenkomst “de onmiddellijke, volledige en totale OPENING VAN DE STRAAT VAN HORMUZ” zou omvatten, plus een einde aan de nucleaire dreiging van Iran. Volgens hem volgde zijn beslissing op een verzoek van Iran en andere landen in de regio, nadat de contouren van een deal waren overeengekomen.
Iran reageerde sceptisch. De waarnemend minister van Defensie, Majid Ebn-e-Reza, noemde Trumps uitspraak onderdeel van “psychologische operaties en een oorlog van berekeningen”. De brigadegeneraal voegde eraan toe dat de Iraanse strijdkrachten elke dreiging als reîel beschouwen: “we zullen noch verrast worden, noch passief blijven”. Iran waarschuwde zaterdag dat Amerikaanse en andere belangen in de regio konden worden getroffen met vergeldingsaanvallen als Washington civiele infrastructuur zoals elektriciteitscentrales en petrochemische fabrieken zou aanvallen.
Een terugkerend patroon van dreigen en afblazen
De aankondiging past in een vast patroon dat het conflict kenmerkt: Trump dreigt eerst met zware aanvallen om ze vervolgens af te gelasten, waarna de gevechten vaak binnen dagen of zelfs uren weer oplaaien. Zo werd in juni een memorandum van overeenstemming (MoU) bereikt dat de zeestraat gedeeltelijk heropende in ruil voor het opheffen van een Amerikaanse blokkade van Iraanse zuidelijke havens en twee maanden verlichting van oliesancties. Die afspraken sneuvelden binnen een maand en zijn inmiddels allemaal teruggedraaid.
Voor Iraanse burgers is dat een vertrouwd, uitputtend ritme geworden. “Ik heb niet al te veel aandacht besteed aan de nieuwste dreigementen”, vertelde Rana, een inwoner van West-Teheran. “Ik maak me zorgen dat ze binnenkort opnieuw stedelijke centra zullen raken, maar we hebben geen keuze in wat er daarna gebeurt.”
Regionale bemiddelaars proberen de escalatie te temperen
De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman sprak voor Trumps aankondiging met de president aan de telefoon en benadrukte volgens staatsmedia het belang van dialoog om de spanningen te verminderen. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, belde zaterdagavond met zijn Saoedische ambtgenoot Faisal bin Farhan. Ook Pakistan, Qatar, Oman en Turkije wisselen berichten uit om Iran en de Verenigde Staten naar een akkoord te bewegen.
Intussen kampt Iran met een zware economische crisis: jarenlange inflatie, energietekorten en een budgettair tekort. President Masoud Pezeshkian informeerde volgens de staatstelevisie waarom universiteitsprofessoren deze maand nog geen loon hadden ontvangen. Mojtaba Khamenei, die in maart tot nieuwe hoogste leider werd gekozen nadat zijn vader Ali Khamenei bij het begin van de oorlog om het leven kwam, is sinds het oplaaien van de strijd om de Straat van Hormuz niet meer in het openbaar verschenen.
